Oto program mojej prezentacji:

1. O co chodzi z Web 3.0 ?
   • Krótka historia Sieci
   • Od URI do zaufania
2. Podstawy: RDF, ontologie i SPARQL
3. Byc w Sieci a byc czescia Sieci
   • Polaczone Dane: Publikujemy w Web 3.0
   • Cyfrowe a Sieciowe: Semantyczne Biblioteki Cyfrowe
   • eGov: Upublicznianie publicznych danych
4. Poza akademickie rozwazania:
   • Google Rich Snippets, RDFa i BestBuy
   • Facebook Open Graph
5. Podsumowanie: Przyszlosc  Web 3.0

Jeżeli jest coś o czym chcielibyście usłyszeć to proszę o komentarze, a być może uda mi się omówić krótko dany temat w czasie tej 45-minutowej prezentacji.

Jak więkość z nas wie rynek e-commerce rośnie w siłe, jego wartość wzrasta zdecydowanie z roku na rok. Kolejne sklepy internetowe wchodzą do gry i coraz ważniejsze staje się pozyskanie nowych klientów. Jedną z kluczowych metod jest pozyskanie ruchu przychodzącego z wyszukiwarek. Działania typu white hat są oczywiste dla wszystkich graczy na tym rynku, bardziej agresywni gracze wykorzystują do pozycjonowania grey hat czy nawet black hat sztucznie napędzające ruch na strony sklepu.

Czy można sprowadzić na strony sklepu więcej ruchu, lepszej jakości grając czysto? Według Jay’a Mayers’a można. Wyniki przeprowadzonego przez nich eksperymentu z wykorzystaniem RDFa i ontologii Good Relations do opisania stron z produktami sklepu spowodowały:

1. Podniesienie page rank Gogola dla stron wykorzystujących opisy semantyczne w stosunku do stron nie wykorzystujących tych opisów. W odpowiedzi na zapytanie o produkt na pierwszej pozycji Google wyświetlało strony wykorzystujące RDFa na pierwszej pozycji, pomimo że były to nowe strony w serwisie. Efekt ten pokazuje silny wpływ RDFa i ontologii Good Relations na mechanizm oceny stron przez Google.
2. 30% wzrost ruchu na stronach poszczególnych sklepów Best Buy.

O jakości wyszukiwania wśród zasobów opisanych min. przy pomocy ontologii Good Relations i RDFa  wypowiadał się także Nick Cox z Yahoo – CTR (Click-through-ratio) na stronie z wynikami wyszukiwania wzrasta o 15%.

Podsumowując - nie ma na co czekać, wdrożenie ontologii Good Relation i RDFa w serwisach e-commerce nie powino stanowić dużego probelmu, ale więcej o tym można przeczytać w naszym artykule o ontologii Good Relations.

Wyobraźmy sobie, że jesteśmy właścicielem sklepu internetowego: nasi klienci mają konkretne pytania, potrzeby. W chwili obecnej jedynym sposobem na odnajdywanie odpowiedzi na ich pytania jest mozolne przeszukiwanie całej Sieci za pomocą Google albo pytanie szeroko rozumianych "znajomych" (np. tag #drogiblipie). Bez odpowiednich metadanych, rozumianych przez maszyny, nasz sklep czy usługa jest prawie tak samo widziana jak inne witryny internetowe, np. opisujące produkty, które my właśnie oferujemy. W ten sposób nasi klienci mają dużo mniejszą szansę na trafienie do naszego sklepu; a tego przecież nie chcemy, prawda? Nawet dedykowane serwisy wyszukiwania usługi i towarów również mają zbyt mało informacji, aby jednoznacznie powiązać naszą ofertę z wymaganiami naszych niedoszłych klientów.

Ontologia Good Relations została stworzona z myślą o rozwiązaniu tego problemu. Pozwala nam ona opisać to co oferuje nasz sklep: produkty, ich cechy, ich ceny. Pojęciami wprowadzonymi w ontologii Good Relations możemy również podać informacje o fizycznych lokalizacjach naszych sklepów i np. godzinach ich otwarcia. Ontologia pozwala na opisanie dostępnych sposobów płatności i przesyłek; możemy również opisywać dodatkowe informacja listy życzeń, specyfikacje gwarancji, itd. Ontologia Good Relations wspiera zarówno rozwiązania typu Business-to-Consumer (B2C) jak i Business-to-Business (B2B). Osobom szukającym rozwiązań oferowanych przez nas będzie łatwiej odnaleźć naszą ofertę na podstawie cechy, na których im zależy; w ten sposób nasi przyszli klienci dużo szybciej i pewniej docierają do zamierzonego celu.

Informacje zgodne z ontologią Good Relations mogą być zapisane w standardzie RDFa wspieranym przez Yahoo i Google; dzięki temu nasz serwis i produkty są lepiej dostrzegalne*, m.in., gwiazdkom z ocenami w wynikach wyszukiwania. Już teraz ontologia Good Relations jest bardzo popularna i wiele firm z niej korzysta, w tym m.in. BestBuy (o którym napiszemy jutro).

Co zrobić aby zacząć wykorzystywać ontologię Good Relations?

• Jeżeli jesteśmy sklepem internetowym: warto zacząć od stworzenia prostego przeglądu naszej oferty zapisanego w tej ontologii.
• Jeżeli jesteśmy firmą produkującą oprogramowanie dla sklepów internetowych: należy stworzyć możliwość importu i eksportu informacji w tym standardzie.
• W pozostałych przypadkach: możemy stworzyć listę produktów i usług opisaną w ontologii Good Relations; oraz opracować nowe modele biznesowe oparte na tych opisach.

Aby stworzyć swój pierwszy opis w ontologii Good Relations możemy skorzystać z narzędzie dostarczonego przez jej twórców pod adresem: http://www.ebusiness-unibw.org/tools/goodrelations-annotator/.

Więcej informacji na temat ontologii Good Relations możemy dowiedzieć się na stronie domowej projektu oraz na wiki, gdzie znajdują się również przykłady wykorzystania ontologii. Specyfikacja ontologii znajduje się pod adresem http://www.heppnetz.de/ontologies/goodrelations/v1.

Aby być stale na bieżąco ze zmianami warto zapisać się na listę dyskusyjną http://ebusiness-unibw.org/cgi-bin/mailman/listinfo/goodrelations lub śledzić tag #goodrelations na twitterze.

Jedyne ograniczenie w wykorzystywaniu tej ontologii to konieczność podania referencji do jej twórców w naszych produktach i usługach, zgodnie z licencją Creative Commons Attribution 3.0.

Na zakończenie warto zauważyć, że niektóre popularne CMSy i programy do obsługi sklepów elektronicznych już wspierają Good Relations.

A czy firma dostarczająca oprogramowanie do Waszego e-sklepu zaoferowała wam już wsparcie dla Good Relations? czy nadal jesteście jednym z milionów nie wyróżniających się sklepów internetowych? Jeżeli nie, to możemy pomóc Ci wdrożyć Good Relations w Twojej firmie.

*) Google na razie twierdzi, że nie będzie wykorzystywał informacji uzyskanych z metadanych w postaci RDFa i Microformaty, do pozycjonowania treści. Czy tak jest na prawdę, tego na razie nie wiadomo.

O tworzeniu stron bogatych w semantykę pod kątem indeksowania przez Google napiszemy w kolejnych artykułach.  W tym artykule przedstawimy przegląd technik publikowania semantyki na naszych serwisach internetowych.

Kiedy nasza witryna internetowa zasilana jest bazą danych, np. relacyjną, możemy niskim kosztem uczynić ją bardziej semantyczną, publikując nie tylko jej wersję czytelną dla ludzi, ale również wersję czytelną dla maszyn. Jeżeli nasza strona tworzona jest "ręcznie", a narzędzie którego używamy nie wspiera oznaczeń semantycznych, będzie nas to kosztowało trochę więcej pracy.

Aby powiązać wersję czytelną dla maszyn z naszym serwisem stworzonym dla ludzi, mam do wyboru trzy rozwiązania:

1. Wskazujemy na zewnętrzny dokument (lub usługę), który zawiera reprezentację danej strony w formacie zrozumiałym przez maszyny, np.: RDF (najlepiej w wersji Turtle lub N3).
2. Osadzamy (ang. embed) semantykę bezpośrednio w źródle naszej strony HTML.
3. Podajemy reguły translacji źródła naszej strony do dokumentu RDF.
4. Dostarczamy usługę negocjacji zawartości (ang. content negotiation) w ramach naszego serwisu.

Wskazujemy na dokumenty RDF

Wskazanie na zewnętrzny dokument RDF jest zapewne najprostrzym rozwiązaniem. Wystarczy, że w źródle HTML naszej strony internetowej, w sekcji <head> umieścimy poniższy odnośnik wskazujący na inny dokument po podanym adresem URL.

<link rel="media" type="text/turtle" title="wersja semantyczna" href="http://adres.naszego.serwisu/dane/dokument.ttl"/>

Wskazany w ten sposób dokument może opisywać zarówno pojedynczą stronę HTML naszego serwisu, jak i dostarczać zbiorczy opis dla wszystkich stron opisu. Oczywiście idealnie byłoby gdybyśmy dostarczali osobne dokumenty RDF dla każdej strony HTML.

Plugin dla WordPress eksportujący źródło blogu w ontologii SIOC, którego używamy w Szkole Web 3.0, w informuje agenty Web 3.0 o powiązanych danych semantycznych w następujący sposób:

<link rel="meta" type="application/rdf+xml" title="SIOC" href="http://www.semanticschool.com/index.php?sioc_type=post&amp;sioc_id=487" />

Osadzamy semantykę w źródle strony WWW

Innym sposobem, sugerowanym m.in. przez Google, jest osadzenie semantyki bezpośrednio w kodzie strony WWW. Wykorzystujemy do tego celu elementy definiowane przez specyfikację (X)HTML, m.in. wartości atrybutów class, id, title, rev i rel. W chwili obecnej do najbardziej popularnych standardów osadzania danych RDF w stronie HTML należą:

• mikroformaty (ang. microformats) - są chyba najstarszym sposobem osadzania semantyki. Chociaż przez pewien czas społeczność mikroformatów występowała niejako w opozycji do środowiska Semantic Web, w chwili obecnej są one jednym z rekomendowanych sposobów osadzania semantyki, wspierane zarówno przez Yahoo! i Google. Chyba największym minusem mikroformatów jest fakt, że są one nie tylko sposobem osadzania semantyki, ale również  zamkniętym (w dużej mierze) zestawem mini-ontologii.
• eRDF - umożliwia osadzenie semantyki z dowolnej ontologii. W tym celu, najpierw w <head> definiujemy listę wspieranych ontologii, deklarując mapowanie nazwy ontologii na URI jej specyfikacji:

  <link rel="schema.foaf" href="http://xmlns.com/foaf/0.1/" />

  a następnie wykorzystujemy atrybuty class do określania predykatów zdań RDF osadzonych w stronie:

  <span class="foaf-firstName">Sebastian</span>

  Co zostanie zinterpretowane przez agenta semantycznego jako:

  <> foaf:firstName "Sebastian".

  Podmiot zdań RDF deklarujemy za pomocą elementu <link>

  <link href="#sebastian" rev="foaf-made" rel="foaf-maker" />

  gdzie atrybut rel odczytujemy jako predykat pomiędzy daną stroną a określonym przez href zasobem, a atrybut rev odczytujemy jako predykat pomiędzy określonym zasobem a daną stroną.
  Powyższy przykład zostałby odczytany jako:

  <http://www.semanticschool.com/2009/11/publikowanie-semantyki/#sebastian> foaf:made <http://www.semanticschool.com/2009/11/publikowanie-semantyki/>.
  <http://www.semanticschool.com/2009/11/publikowanie-semantyki/> foaf:maker <http://www.semanticschool.com/2009/11/publikowanie-semantyki/#sebastian> .

• RDFa jest oficjalną rekomendacją W3C, wspieraną m.in. przez Yahoo i Google. Jest dużo bardziej zaawansowana pod względem możliwych konstrukcji osadzania semantyki. Rozszerza ona mechanizmy zdefiniowane w eRDF o m.in. na określaniu przestrzeni nazw (ang. namespace) dla danego fragmentu strony za pomocą meta-atrybutów xmlns:*. Predykaty definiowane są za pomocą atrybutu property. RDFa umożliwia również na definiowanie dowolnych podmiotów zdań RDF, za pomocą atrybutu about, oraz na określanie typów (klas) zasobów za pomocą atrybutów typeof. Standard RDFa opiszemy w jednym z przyszłych artykułów.

Określamy reguły translacji do dokumentów RDF

Zanim osadzanie semantyki za pomocą standardów typu RDFa stało się popularne, środowisko Semantic Web promowało standard GRDDL (czyt: grid'l). Idea tego rozwiązania opierała się na deklarowaniu dla danej strony HTML transformaty XSTL za pomocą której dana strona może zostać przekształcona do postaci dokumentu RDF. Oto przykład takiej definicji:

<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"
      xmlns:grddl='http://www.w3.org/2003/g/data-view#'
      grddl:transformation="glean_title.xsl
			    http://www.w3.org/2001/sw/grddl-wg/td/getAuthor.xsl"
 >

Budujemy usługę negocjacji zawartości

Ostatnim, i w chwili obecnej najbardziej popularnym rozwiązaniem dla wszelkiego rodzaju serwisów internetowych, jest dostarczenie usługi negocjacji zawartości. Pomysł opiera się na określeniu (co najmniej) trzech schematów URI dla każdego typu zasobu obsługiwanego przez nasz serwis, np. dla blogu typami takimi byłby: osóby, artykuły, tagi i kategorie.  Tymi podstawowymi trzema schematami są:

1. Identyfikator zasobu, np.: URI autora artykułów.
2. Wersja zasobu zrozumiała dla ludzi, np.: strona HTML z profilem danego autora artykułów.
3. Wersja zasobu zrozumiała dla maszyn, np.: dokument RDF z profile FOAF danego autora artykułów.

Rozwiązanie oparte o usługę negocjacji zawartości jest sposobem rekomendowanym przez inicjatywę publicznych, połączonych danych (ang. linked data) o której pisałem w poprzednim odcinku tego cyklu. Autorzy mini-podręcznika o tym jak publikować połączone dane omawiają różne sposoby deklarowania schematów URI:

1. Różne domeny:
   • http://id.nasz-serwis.pl/autorzy/Sebastian
   • http://www.nasz-serwis.pl/autorzy/Sebastian
   • http://rdf.nasz-serwis.pl/autorzy/Sebastian
2. Różne rozszerzenia (pseudo-) plików udostępnianych przez serwis:
   • http://www.nasz-serwis.pl/autorzy/Sebastian
   • http://www.nasz-serwis.pl/autorzy/Sebastian.html
   • http://www.nasz-serwis.pl/autorzy/Sebastian.rdf
3. Różne człony wewnątrz schematu URI:
   • http://www.nasz-serwis.pl/id/autorzy/Sebastian
   • http://www.nasz-serwis.pl/html/autorzy/Sebastian
   • http://www.nasz-serwis.pl/rdf/autorzy/Sebastian

W następnym odcinku tego cyklu przedstawimy wytyczne budowania tzw. cool URI.

Kiedy określimy już schemat URI dla naszych typów zasobów, konieczne jest takie skonfigurowanie naszego serwisu (np. na poziomie konfiguracji serwera HTTPD), aby w odpowiedzi na zapytanie o stronę z identyfikatorem zasobu, przekierowywał albo na stronę HTML albo do dokument RDF, w zależności od możliwości interpretowania treści określonych przez klienta (przeglądarkę WWW lub agenta semantycznego).

Ideę przekierowań 303 prezentuje poniższy rysunek. Aplikacja kliencka za pomocą nagłówka HTTP określa rozpoznawany typ zasobów, w tym wypadku application/rdf+xml, na co serwer w odpowiedzi wysyła przekierowanie do dokumentu RDF zawierającemu opis danego zasobu.

Należy pamiętać, aby zarówno na stronach HTML jak i dokumentach RDF posługiwać się URI będącym identyfikatorem zasobu, a nie jego wersją w postaci strony HTML lub dokumentu RDF.

Przekierowania 303 (źródło: http://www4.wiwiss.fu-berlin.de/bizer/pub/LinkedDataTutorial/)

Tym razem z wykorzystaniem nowatorskiego serwisu Google Wave.

Zapraszamy na wave'a Szkoły Web 3.0 pod adresem: http://tinyurl.com/semschool-wave