Oto program mojej prezentacji:

1. O co chodzi z Web 3.0 ?
   • Krótka historia Sieci
   • Od URI do zaufania
2. Podstawy: RDF, ontologie i SPARQL
3. Byc w Sieci a byc czescia Sieci
   • Polaczone Dane: Publikujemy w Web 3.0
   • Cyfrowe a Sieciowe: Semantyczne Biblioteki Cyfrowe
   • eGov: Upublicznianie publicznych danych
4. Poza akademickie rozwazania:
   • Google Rich Snippets, RDFa i BestBuy
   • Facebook Open Graph
5. Podsumowanie: Przyszlosc  Web 3.0

Jeżeli jest coś o czym chcielibyście usłyszeć to proszę o komentarze, a być może uda mi się omówić krótko dany temat w czasie tej 45-minutowej prezentacji.

Wyobraźmy sobie, że jesteśmy właścicielem sklepu internetowego: nasi klienci mają konkretne pytania, potrzeby. W chwili obecnej jedynym sposobem na odnajdywanie odpowiedzi na ich pytania jest mozolne przeszukiwanie całej Sieci za pomocą Google albo pytanie szeroko rozumianych "znajomych" (np. tag #drogiblipie). Bez odpowiednich metadanych, rozumianych przez maszyny, nasz sklep czy usługa jest prawie tak samo widziana jak inne witryny internetowe, np. opisujące produkty, które my właśnie oferujemy. W ten sposób nasi klienci mają dużo mniejszą szansę na trafienie do naszego sklepu; a tego przecież nie chcemy, prawda? Nawet dedykowane serwisy wyszukiwania usługi i towarów również mają zbyt mało informacji, aby jednoznacznie powiązać naszą ofertę z wymaganiami naszych niedoszłych klientów.

Ontologia Good Relations została stworzona z myślą o rozwiązaniu tego problemu. Pozwala nam ona opisać to co oferuje nasz sklep: produkty, ich cechy, ich ceny. Pojęciami wprowadzonymi w ontologii Good Relations możemy również podać informacje o fizycznych lokalizacjach naszych sklepów i np. godzinach ich otwarcia. Ontologia pozwala na opisanie dostępnych sposobów płatności i przesyłek; możemy również opisywać dodatkowe informacja listy życzeń, specyfikacje gwarancji, itd. Ontologia Good Relations wspiera zarówno rozwiązania typu Business-to-Consumer (B2C) jak i Business-to-Business (B2B). Osobom szukającym rozwiązań oferowanych przez nas będzie łatwiej odnaleźć naszą ofertę na podstawie cechy, na których im zależy; w ten sposób nasi przyszli klienci dużo szybciej i pewniej docierają do zamierzonego celu.

Informacje zgodne z ontologią Good Relations mogą być zapisane w standardzie RDFa wspieranym przez Yahoo i Google; dzięki temu nasz serwis i produkty są lepiej dostrzegalne*, m.in., gwiazdkom z ocenami w wynikach wyszukiwania. Już teraz ontologia Good Relations jest bardzo popularna i wiele firm z niej korzysta, w tym m.in. BestBuy (o którym napiszemy jutro).

Co zrobić aby zacząć wykorzystywać ontologię Good Relations?

• Jeżeli jesteśmy sklepem internetowym: warto zacząć od stworzenia prostego przeglądu naszej oferty zapisanego w tej ontologii.
• Jeżeli jesteśmy firmą produkującą oprogramowanie dla sklepów internetowych: należy stworzyć możliwość importu i eksportu informacji w tym standardzie.
• W pozostałych przypadkach: możemy stworzyć listę produktów i usług opisaną w ontologii Good Relations; oraz opracować nowe modele biznesowe oparte na tych opisach.

Aby stworzyć swój pierwszy opis w ontologii Good Relations możemy skorzystać z narzędzie dostarczonego przez jej twórców pod adresem: http://www.ebusiness-unibw.org/tools/goodrelations-annotator/.

Więcej informacji na temat ontologii Good Relations możemy dowiedzieć się na stronie domowej projektu oraz na wiki, gdzie znajdują się również przykłady wykorzystania ontologii. Specyfikacja ontologii znajduje się pod adresem http://www.heppnetz.de/ontologies/goodrelations/v1.

Aby być stale na bieżąco ze zmianami warto zapisać się na listę dyskusyjną http://ebusiness-unibw.org/cgi-bin/mailman/listinfo/goodrelations lub śledzić tag #goodrelations na twitterze.

Jedyne ograniczenie w wykorzystywaniu tej ontologii to konieczność podania referencji do jej twórców w naszych produktach i usługach, zgodnie z licencją Creative Commons Attribution 3.0.

Na zakończenie warto zauważyć, że niektóre popularne CMSy i programy do obsługi sklepów elektronicznych już wspierają Good Relations.

A czy firma dostarczająca oprogramowanie do Waszego e-sklepu zaoferowała wam już wsparcie dla Good Relations? czy nadal jesteście jednym z milionów nie wyróżniających się sklepów internetowych? Jeżeli nie, to możemy pomóc Ci wdrożyć Good Relations w Twojej firmie.

*) Google na razie twierdzi, że nie będzie wykorzystywał informacji uzyskanych z metadanych w postaci RDFa i Microformaty, do pozycjonowania treści. Czy tak jest na prawdę, tego na razie nie wiadomo.

Nie raz już wspominaliśmy, że Web 3.0 ma być Siecią dla maszyn. Na początku wszystkim nam zależało na tym aby strony i usługi w Sieci dostarczały semantyki: niech tylko pojawi się RDF, a reszta "jakoś magicznie" się sama rozwiąże. Teraz już wiemy, że sam RDF nie jest najważniejszy, że dużo ważniejsze jest współdzielenie ontologii, słowników, i publikowanie połączonych danych.

Ale czy wystarczy ?

Niedawno rozpoczęła swoją działalność inicjatywa Pedantic Web. Jej celem jest analizowanie istniejących ontologii, słowników i usług pod kątem zgodności ze standardami. Okazuje się bowiem, że nawet te najbardziej popularne ontologie jak SIOC czy FOAF nie są tak do końca stworzone poprawnie.

Skąd właściwie wzięła się potrzeba powstania Pedantycznej Sieci? Pisałem powyżej, że my użytkownicy Inte

rnetu staliśmy się krytyczni co do sposobu prezentacji, zawartości i interakcji z treścią stron i usług internetowych: wybieramy te strony i usługi, które  są dla nas bardziej czytelne.

Pomyślmy teraz o tym jak maszyny widzą Sieć. Jeżeli serwowane w niej dane będą niepowiązane, chaotyczne, korzystające z tysięcy różnych i nie powiązanych słowników i ontologii, to będą się "czuły" podobnie zagubione jak kiedy my trafilibyśmy na stronę o słabej nawigacji, wielojęzycznej treści wykorzystującej trudne słownictwo.

Inicjatorzy Pedantycznej Sieci zauważają, że zarówno ontologie, słowniki jak i narzędzia mogą zawierać błędy. Niedoskonałe nadal agenty semantyczne mają duże problemy z "rozumieniem" niedoskonałych treści i usług dostarczanych przez narzędzia zawierające błędy.  Celem grupy jest wskazywanie tych niedoskonałości, np.: niepoprawnego wnioskowania wykorzystanego w procesie tworzenia ontologii.

Zachęcam wszystkich zainteresowanych tworzeniem ontologii czy narzędzi semantycznych do subskrypcji listy mailingowej; szczególnie jeżeli chcemy mieć pewność, że stworzona przez nas ontologia czy narzędzie jest zgodne ze ogólnie przyjętymi standardami.

Martwi mnie tylko jedno, podobnie jak w przypadku wszystkich "sił porządkowych" możliwe są dwie opcje: strażnicy (np Irlandzka Gardaí) i policjanci (ang. law enforcement). Wygląda na to, że grupa Pedantyczna Sieć chce być strażnikami standardów; nawet pomimo nieprzyjemnego incydentu, po którym jednemu z jej członków nadano przydomek "Policji Połączonych Danych" (ang. Linked Data Police).

O tworzeniu stron bogatych w semantykę pod kątem indeksowania przez Google napiszemy w kolejnych artykułach.  W tym artykule przedstawimy przegląd technik publikowania semantyki na naszych serwisach internetowych.

Kiedy nasza witryna internetowa zasilana jest bazą danych, np. relacyjną, możemy niskim kosztem uczynić ją bardziej semantyczną, publikując nie tylko jej wersję czytelną dla ludzi, ale również wersję czytelną dla maszyn. Jeżeli nasza strona tworzona jest "ręcznie", a narzędzie którego używamy nie wspiera oznaczeń semantycznych, będzie nas to kosztowało trochę więcej pracy.

Aby powiązać wersję czytelną dla maszyn z naszym serwisem stworzonym dla ludzi, mam do wyboru trzy rozwiązania:

1. Wskazujemy na zewnętrzny dokument (lub usługę), który zawiera reprezentację danej strony w formacie zrozumiałym przez maszyny, np.: RDF (najlepiej w wersji Turtle lub N3).
2. Osadzamy (ang. embed) semantykę bezpośrednio w źródle naszej strony HTML.
3. Podajemy reguły translacji źródła naszej strony do dokumentu RDF.
4. Dostarczamy usługę negocjacji zawartości (ang. content negotiation) w ramach naszego serwisu.

Wskazujemy na dokumenty RDF

Wskazanie na zewnętrzny dokument RDF jest zapewne najprostrzym rozwiązaniem. Wystarczy, że w źródle HTML naszej strony internetowej, w sekcji <head> umieścimy poniższy odnośnik wskazujący na inny dokument po podanym adresem URL.

<link rel="media" type="text/turtle" title="wersja semantyczna" href="http://adres.naszego.serwisu/dane/dokument.ttl"/>

Wskazany w ten sposób dokument może opisywać zarówno pojedynczą stronę HTML naszego serwisu, jak i dostarczać zbiorczy opis dla wszystkich stron opisu. Oczywiście idealnie byłoby gdybyśmy dostarczali osobne dokumenty RDF dla każdej strony HTML.

Plugin dla WordPress eksportujący źródło blogu w ontologii SIOC, którego używamy w Szkole Web 3.0, w informuje agenty Web 3.0 o powiązanych danych semantycznych w następujący sposób:

<link rel="meta" type="application/rdf+xml" title="SIOC" href="http://www.semanticschool.com/index.php?sioc_type=post&amp;sioc_id=487" />

Osadzamy semantykę w źródle strony WWW

Innym sposobem, sugerowanym m.in. przez Google, jest osadzenie semantyki bezpośrednio w kodzie strony WWW. Wykorzystujemy do tego celu elementy definiowane przez specyfikację (X)HTML, m.in. wartości atrybutów class, id, title, rev i rel. W chwili obecnej do najbardziej popularnych standardów osadzania danych RDF w stronie HTML należą:

• mikroformaty (ang. microformats) - są chyba najstarszym sposobem osadzania semantyki. Chociaż przez pewien czas społeczność mikroformatów występowała niejako w opozycji do środowiska Semantic Web, w chwili obecnej są one jednym z rekomendowanych sposobów osadzania semantyki, wspierane zarówno przez Yahoo! i Google. Chyba największym minusem mikroformatów jest fakt, że są one nie tylko sposobem osadzania semantyki, ale również  zamkniętym (w dużej mierze) zestawem mini-ontologii.
• eRDF - umożliwia osadzenie semantyki z dowolnej ontologii. W tym celu, najpierw w <head> definiujemy listę wspieranych ontologii, deklarując mapowanie nazwy ontologii na URI jej specyfikacji:

  <link rel="schema.foaf" href="http://xmlns.com/foaf/0.1/" />

  a następnie wykorzystujemy atrybuty class do określania predykatów zdań RDF osadzonych w stronie:

  <span class="foaf-firstName">Sebastian</span>

  Co zostanie zinterpretowane przez agenta semantycznego jako:

  <> foaf:firstName "Sebastian".

  Podmiot zdań RDF deklarujemy za pomocą elementu <link>

  <link href="#sebastian" rev="foaf-made" rel="foaf-maker" />

  gdzie atrybut rel odczytujemy jako predykat pomiędzy daną stroną a określonym przez href zasobem, a atrybut rev odczytujemy jako predykat pomiędzy określonym zasobem a daną stroną.
  Powyższy przykład zostałby odczytany jako:

  <http://www.semanticschool.com/2009/11/publikowanie-semantyki/#sebastian> foaf:made <http://www.semanticschool.com/2009/11/publikowanie-semantyki/>.
  <http://www.semanticschool.com/2009/11/publikowanie-semantyki/> foaf:maker <http://www.semanticschool.com/2009/11/publikowanie-semantyki/#sebastian> .

• RDFa jest oficjalną rekomendacją W3C, wspieraną m.in. przez Yahoo i Google. Jest dużo bardziej zaawansowana pod względem możliwych konstrukcji osadzania semantyki. Rozszerza ona mechanizmy zdefiniowane w eRDF o m.in. na określaniu przestrzeni nazw (ang. namespace) dla danego fragmentu strony za pomocą meta-atrybutów xmlns:*. Predykaty definiowane są za pomocą atrybutu property. RDFa umożliwia również na definiowanie dowolnych podmiotów zdań RDF, za pomocą atrybutu about, oraz na określanie typów (klas) zasobów za pomocą atrybutów typeof. Standard RDFa opiszemy w jednym z przyszłych artykułów.

Określamy reguły translacji do dokumentów RDF

Zanim osadzanie semantyki za pomocą standardów typu RDFa stało się popularne, środowisko Semantic Web promowało standard GRDDL (czyt: grid'l). Idea tego rozwiązania opierała się na deklarowaniu dla danej strony HTML transformaty XSTL za pomocą której dana strona może zostać przekształcona do postaci dokumentu RDF. Oto przykład takiej definicji:

<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"
      xmlns:grddl='http://www.w3.org/2003/g/data-view#'
      grddl:transformation="glean_title.xsl
			    http://www.w3.org/2001/sw/grddl-wg/td/getAuthor.xsl"
 >

Budujemy usługę negocjacji zawartości

Ostatnim, i w chwili obecnej najbardziej popularnym rozwiązaniem dla wszelkiego rodzaju serwisów internetowych, jest dostarczenie usługi negocjacji zawartości. Pomysł opiera się na określeniu (co najmniej) trzech schematów URI dla każdego typu zasobu obsługiwanego przez nasz serwis, np. dla blogu typami takimi byłby: osóby, artykuły, tagi i kategorie.  Tymi podstawowymi trzema schematami są:

1. Identyfikator zasobu, np.: URI autora artykułów.
2. Wersja zasobu zrozumiała dla ludzi, np.: strona HTML z profilem danego autora artykułów.
3. Wersja zasobu zrozumiała dla maszyn, np.: dokument RDF z profile FOAF danego autora artykułów.

Rozwiązanie oparte o usługę negocjacji zawartości jest sposobem rekomendowanym przez inicjatywę publicznych, połączonych danych (ang. linked data) o której pisałem w poprzednim odcinku tego cyklu. Autorzy mini-podręcznika o tym jak publikować połączone dane omawiają różne sposoby deklarowania schematów URI:

1. Różne domeny:
   • http://id.nasz-serwis.pl/autorzy/Sebastian
   • http://www.nasz-serwis.pl/autorzy/Sebastian
   • http://rdf.nasz-serwis.pl/autorzy/Sebastian
2. Różne rozszerzenia (pseudo-) plików udostępnianych przez serwis:
   • http://www.nasz-serwis.pl/autorzy/Sebastian
   • http://www.nasz-serwis.pl/autorzy/Sebastian.html
   • http://www.nasz-serwis.pl/autorzy/Sebastian.rdf
3. Różne człony wewnątrz schematu URI:
   • http://www.nasz-serwis.pl/id/autorzy/Sebastian
   • http://www.nasz-serwis.pl/html/autorzy/Sebastian
   • http://www.nasz-serwis.pl/rdf/autorzy/Sebastian

W następnym odcinku tego cyklu przedstawimy wytyczne budowania tzw. cool URI.

Kiedy określimy już schemat URI dla naszych typów zasobów, konieczne jest takie skonfigurowanie naszego serwisu (np. na poziomie konfiguracji serwera HTTPD), aby w odpowiedzi na zapytanie o stronę z identyfikatorem zasobu, przekierowywał albo na stronę HTML albo do dokument RDF, w zależności od możliwości interpretowania treści określonych przez klienta (przeglądarkę WWW lub agenta semantycznego).

Ideę przekierowań 303 prezentuje poniższy rysunek. Aplikacja kliencka za pomocą nagłówka HTTP określa rozpoznawany typ zasobów, w tym wypadku application/rdf+xml, na co serwer w odpowiedzi wysyła przekierowanie do dokumentu RDF zawierającemu opis danego zasobu.

Należy pamiętać, aby zarówno na stronach HTML jak i dokumentach RDF posługiwać się URI będącym identyfikatorem zasobu, a nie jego wersją w postaci strony HTML lub dokumentu RDF.

Przekierowania 303 (źródło: http://www4.wiwiss.fu-berlin.de/bizer/pub/LinkedDataTutorial/)

Bo Web 3.0 to nie Web3D, to nie wyszukiwarki odpowiadające na pytania w języku naturalnym (ang. natural language processing - NLP), to wreszcie nie tylko ontologie i maszyny które z nich korzystają. Web 3.0 to Sieć danych, która w odróżnieniu nie jest tylko dla ludzi (Web 1.0) czy stworzona przez/dla społeczności (Web 2.0), ale jest przede wszystkim dostępna i zrozumiała przez maszyny. Tylko w ten sposób będziemy mogli zbudować narzędzia, które usprawnią nasz dostęp do Sieci, jeżeli będą one miały dostęp do połączonych, zrozumiałych danych.

Takie właśnie założenia dotyczące rozwoju Web 3.0 stały się podstawą do powstania inicjatywy Linked Data, promującej udostępnianie danych w Sieci w postaci grafu powiązań zrozumiałego przez maszyny.

W swoim artykule z 2006 roku, sir Tim Berners-Lee, podaje cztery reguły nazywania rzeczy w Sieci:

1. Należy używać URI do nazywania zasobów (dokumentów, ludzi, usług, ...) w Sieci.
2. Preferowanym schematem URI jest HTTP, tak aby ludzie (i maszyny) mogli sprawdzić co kryje się pod daną nazwą.
3. Pod podanym URI należy udostępnić wartościowe informacje o danym zasobie korzystając ze standardów, np.: RDF i SPARQL.
4. W danym opisie udostępnionym pod podanym URI umieszczamy odnośniki do innych URI, tak aby maszyny i ludzie mogli odnaleźć więcej  powiązanych zasobów w Sieci.

Co powinien zawierać taki dokument RDF opisujący dany zasób pod podanym URI? Przede wszystkim tzw. minimalny spójny graf RDF (ang. minimal self-contained graph - MSG), czyli te zdania, które odnoszą się do podanego zasobu, oraz wszystkie zdania powiązane rekurencyjnie z nimi za pośrednictem pustych węzłów (ang. blank nodes) o których pisalismy wprowadzając RDF. TBL wspomina również o możliwości udostępnienia usługi zapytań w języku SPARQL (ang. SPARQL end-point), o którym napiszemy niedługo.

Tak stworzoną Sieć danych, tzn. strony i usługi które publikują swoje dane zgodnie z powyższymi wytycznymi, można przeglądać za pomocą aplikacji Tabulator, stworzonej przez TBL.

W chwili obecnej coraz więcej usług udostępnia swoje dane zgodnie z wytycznymi inicjatywy Linked Data. Jakiś czas temu pisalismy o słowniku WordNet, usłudze OpenVocabulary oraz o usłudze publikowania danych rozpoczętej przez New York Times. Poniższy graf, autorstwa Richarda Cyganiaka z DERI Galway, prezentuje stan chmury połączonych źródeł danych w lipcu 2009.

Usługi publikujące i wykorzystujące połączone dane (Lipiec, 2009; źródło: http://richard.cyganiak.de/2007/10/lod/)

Dr Tom Heath z  Talis podaje pięć kroków do stworzenia aplikacji publikującej dane zgodnie z ideą Linked Data (zobacz również tutorial z ISWC'08 na videolectures.net):

1. Należy zrozumieć powyższe podstawowe zasady publikowania w Web 3.0.
2. Musimy zrozumieć model danych naszej aplikacji sieciowej; szczególnie ważne jest zidentyfikowanie klas rzeczy, których będzie ona dotyczyć, np.: ludzie, miejsca, spotkania, itp.
3. Definiujemy schematy URI (a właściwie URL) dla poszczególnych typów obiektów zidentyfikowanych w poprzednim punkcie. Więcej na ten temat w dwóch najbliższych artykułach.
4. Następnie implementujemy mechanizmy dostarczania danych dla ludzi (np HTML) i maszyn (np RDF), używając wybranej przez nas technologii, np. PHP lub JEE.
5. WAŻNE: o ile to tylko możliwe, do opisu naszych rzeczy wykorzystujemy identyfikatory rzeczy dostarczane przez inne usługi, np. wspomniane wcześniej WordNet, OpenVocabulary, New York Times, i inne; wystarczy tylko rzucić okiem na powyższą chmurę połączonych danych aby odnaleźć dane, które mogą być związane z naszą aplikacją.

W następnych odcinkach cyklu "Publikujemy w Web 3.0" opowiem o tym w jaki sposób poprawnie publikować dane tak aby budować i wykorzystywać Web 3.0.

Na zakończenie prezentacja o publikowaniu i wykorzystywaniu publicznych danych, przygotowana przez dr Michaela Hausenblas z DERI Galway:

Więcej na temat inicjatywy Linked Data oraz samego publikowania danych zgodnego  z duchem Web 3.0 znajdziecie na stronie ze zbiorem szkoleń i prezentacji o Linked Data oraz na wiki grupy W3C Linking Open Data.

Wyobraźmy sobie następujący przykład:  za kilka tygodni wybieramy się do Brazylii na karnawał w Rio, chcemy nie tylko spędzić tam miło czas ale również przywieźć ciekawe zdjęcia i wspomienia. Szukając informacji w Sieci znajdujemy dwa fora: jedno poświecone zwiedzaniu Brazylii pod kątem fotograii, a drugie poświęcone samemu karnawałowi w Rio. Zaczynamy zadawać pytania na obu forach jednocześnie i w krótce okazuje się, że zmuszeni jesteśmy przepisywać wypowiedzi nasze i innych pomiędzy portalami.

Skąd ten problem ? Jeżeli kiedyś zastanawialiscie się co tak na prawdę powoduje, że Web 2.0 nie jest 3.0 - to m.in. powyższy scenariusz pokazuje jedną z ważnych różnic. Web 2.0 to przede wszystkim informacja tworzona przez społeczność danego serwisu.  Dane są jednak trzymane i nie udostępniane poza dany serwis, tworząc tzw. silosy informacyjne (ang. information silo). Dopiero możliwość połączenia informacji z różnych źródeł daje numerek 3.0 serwisom sieciowym.

Istotę potrzeby integracji informacji przedstawia poniższy rysunek autorstwa twórcy SIOC, dr Johna Breslina z DERI Galway. John jest jednym z twórców boards.ie, największego forum w Irlandii. SIOC jest właśnie oparty na jego doświadczeniach w budowaniu boards.ie.

Łączenie rozproszonych konwersacji za pomocą SIOC (źródło: http://www.johnbreslin.com/blog/)

Sama ontologia bazuje na kilku podstawowych pojęciach (patrz rysunek poniżej): Post - jest informacją opublikowaną przez użytkownika (User) serwisu społecznościowego (Site) na grupie lub Forum w danym serwisie. Użytkownik ma konkretne Role, np.: autor, edytor, administrator, w ramach danej grupy, i może należeć do jeden lub więcej grup użytkowników (Usergroup). W przypadku kiedy nie mamy do czynienia z forum, ale z innym serwisem społecznościowym trójkę (Site, Forum, Post)  można zamodelować za pomocą pojęć dziedziczących po trójce (Space, Container, Item). Z punktu widzenia realizacji założeń sieci semantycznej, istotne jest również przedstawienie metadanych danego postu, za pomocą tagów (Tag) i hierarchii kategorii (Category).

Więcej na temat pojęć zdefiniowanych w ontologii SIOC możemy znaleźć pod adresem http://rdfs.org/sioc/spec/.

Główne pojęcia ontologii SIOC (źródło: http://rdfs.org/sioc/spec/)

Ontologia SIOC wykorzystuje dwie uprzednio przedstawione ontologie: FOAF do modelowania użytkowników (User) oraz SKOS do opisu słowników wykorzystywanych do opisu postów: Tag i Category. Prezentuje to poniższy rysunek (ponownie autorstwa Johna).

Lekkie ontologie: SIOC+FOAF+SKOS (źródło: http://www.johnbreslin.com/blog/2006/09/27/sioc-foaf-skos/)

Gdyby więc serwisy społecznościowe udostępniały informacje opublikowane przez ich użytkowników w standardzie SIOC, dużo łatwiej byłoby nam zintegrować konwersacje na temat fotografowania karnawału w Rio.

Pomyśleliście: jeszcze dużo wody upłynie zanim to nastąpi? Nie do końca, wiele istnieją wtyczki do wielu open source'owych platform społecznościowych, np. dla WordPress; stąd ten blog (oraz inne nasze blogi) udostępnia publikacje w formacie SIOC. Jak możemy to sprawdzić? Wystarczy zainstalować sobie plugin dla Firefoxa, czyli semantyczny radar.

Rok temu, John i jego wspólnicy z boards.ie, ogłosili konkurs na najciekawsze wykorzystanie danych z portalu. O jego wynikach możecie przeczytać tutaj. Innym bardzo ciekawym przykładem wykorzystania technologii semantycznych i SIOC jest aplikacja zbudowana przez grupę pracującą nad serwisem Sindice. Umożliwia on wyświetlenie referencji do innych artykułów i komentarzy danego autora. Przykład działania prezentuje poniższy rysunek:

Integracja danych z róźnych blogów: SIOC + Sindice

Naukowcy pracujący nad ontologią SIOC opracowali również propozycje rozszerzeń ontologii SIOC dla mikroblogowania, czyli usług typu Blip.pl czy Twitter. Ciekawe czy twórcy blip.pl postanowią wykorzystać ją w procesie integracji z Twitterem?

Na zakończenie, warto wspomnieć o dwóch sukcesach projektu SIOC:

• w 2007 roku SIOC został przyjęty jako oficjalne zgłoszenie (ang. submission) do rozpoczęcie procesu standaryzacji W3C.
• SIOC jest również wykorzystywany przez wiele firm i organizacji rządowych, m.in., przez administrację prezydenta USA, Baraka Obamy.

Połączone źródła danych i NYT (źródło: New York Times)

W czasie czerwcowej konferencji SemTech 2009, poświęconej zastosowaniom Sieci Semantycznej w przemyśle, New York Times ogłosił, że już niedługo udostępni swoje archiwa w postaci zgodnej ze rekomendacjami na publikowanie danych w Sieci Semantycznej: RDF i Połączone Otwarte Dane (ang. Linked Open Data - LOD), o których napiszemy niedługo. Wczoraj w czasie konferencji ISWC 2009, w czasie sesji o praktycznych zastosowaniach Sieci Semantycznej, Evan Sandhaus z New York Times oficjalnie ogłosił uruchomienie serwisu dostępu do danych New York Times: http://data.nytimes.com/. New York Times publikuje słownik wykorzystywanych kategorii w znanej nam już ontologii SKOS. Aby skorzystać z usługi opublikowanej przez New York Times musimy najpierw zarejestrować się i otrzymać swój klucz dostępu; więcej informacji interesującej dla programistów można znależć pod adresem http://developer.nytimes.com/.

Po Retures z systemem Open Calais, New York Times jest kolejną agencją informacyjną która postanowiła opublikować swoje archiwa w postaci rozumianej przez maszyny. Tego typu serwisy, publikujące otwarte, połączone dane (LOD) są niezmiernie ważne dla dalszego rozwoju Sieci Semantycznej.

Pranav Mistry korzystający z Szóstego Zmysłu

Zapewne cześć z was słyszała już o Szóstym Zmyśle (ang. Sixth Sense), prototypie urządzenia stworzonego przez Pranav Mistry, naukowca z MIT, które w niecodzienny sposób zmienia nasze postrzeganie i interakcję z otaczającą nas rzeczywistością: Szósty Zmysł przenosi informacje z cyfrowego świata wprost do naszego codziennego życia.

Dziś, kiedy przypadkiem po raz kolejny trafiłem na prezentację na TED, w której Pattie Maes przedstawia "Szósty Zmysł" (patrz poniżej), zrozumiałem, że tak naprawdę największe wyzwanie stojące przed realizacją tego pomysłu nie jest w konstrukcji urządzenia, lecz w dostarczaniu danych i usług wspomagających Szósty Zmysł.

Spróbujmy zastanowić się czy budowa takiego urządzenia jest możliwa bez Web 3.0?

Dla tych którzy nie widzieli jeszcze jak Pattie Maes przedstawia "Szósty Zmysł" - technologię, którą można nosić na sobie, i która zmienia zasady gry, zachęcam do obejrzenia poniższej prezentacji (9min).

Na prezentacji widzimy jak małe urządzenie składające się z kamery, projektora, lusterka i telefonu komórkowego umożliwia nam uzyskanie dostępu do informacji w dowolnym miejscu za pomocą gestów. Bardzo przypomina rozwiązanie dotykowego ekranu Jeffa Hana i "interaktywnego stółu" Microsoft Surface. Pierwszą, znaczącą różnicą w porównaniu do tych rozwiązań jest uniezależnienie się od konkretnego, dużego i bardzo drogiego ekranu dotykowego.

Jest jednak coś dużo bardziej ciekawego niż tylko fakt, że otrzymujemy tańsze urządzenie, które możemy wykorzystywać w dowolnych warunkach. Pattie, prezentując swój prototyp tego urządzenia, definiuje szósty zmysł jako nieograniczenie swobodny dostęp do informacji (i meta-informacji).

Szóstego Zmysł i telefon

Zegarek na zawołanie

Tak więc w Szóstym Zmyśle nie chodzi tylko o telefon czy zegarek, którego nie musimy nosić ale możemy "przywołać" w dowolnym momencie. Duże wrażenie robi możliwość przywołania informacji, która jest bezpośrednio związana z naszym obecnym kontekstem, wykonywanymi czynnościami i potrzebami. Szósty zmysł umożliwia nam dostęp do prostych informacji o rodzaju papieru i powiązanie ich z naszymi preferencjami. Urządzenie może przywołać oceny i notatki dla oglądanej właśnie książki, wyświetlić film w miejscu zdjęcia w czytanym artykule. Interesujące jest również możliwość przywołania informacji z mediów społecznych o osobie, z którą właśnie rozmawiamy; czy też, informowanie nas o opóźnieniach przelotu na który bilet trzymamy właśnie w ręku.

Każdy mógłby napisać swoją własną listę pomysłów na usługi, które miałby oferować nam Szósty Zmysł: od rekomendacji innych ciekawych książek do interaktywnej wizyty w muzeum.

Co jest jednak niezbędne, aby ta wizja stała się rzeczywistością ?

Twój lot jest opóźniony

Zacznijmy od tego, że po rozpoznaniu obiektu (papier, książka, student) przydałby się sposób jego jednoznacznego zidentyfikowania. Mogą w tym pomóc serwisy w stylu Okkam czy Sindice (o których napiszemy w jednym z przyszłych artykułów). W następnym kroku musimy odpytać semantyczny indeks (np. Sindice, raczej nie Google) o źródła, które dostarczają informacji o obserwowanym obiekcie.

Żadna jednak, nawet semantyczna usługa, nic nie pomoże jeżeli nie będziemy mieli dostępu do sieci metadanych opisujących interesujące nas obiekty. Wracając do przykładów pokazanych w czasie prezentacji nietrudno zrozumieć o ile łatwiej i dokładniej mógłby działać Szósty Zmysł gdyby Amazon udostępniał semantyczną wersję informacji o produktach; znikłaby konieczność przetwarzania i zgadywania zawartości stron o produktach przez Szósty Zmysł.

Już słyszę sceptyków:

• "A co z ochroną danych osobowych ?" Przecież te informacje i tak są publikowane i dostępne dla każdego, mówimy tylko o sposobie publikowania ich dla maszyn a nie tylko dla ludzi.
• "Co miałby na tym zyskać Amazon, że opublikuje swoją bazę w postaci grafu RDF ?" Po pierwsze, większą szansę na to, że właśnie tam kupimy rekomendowane książki: bo przecież właśnie do serwisu Amazon (lub innego który będzie udostępniał wysokiej jakości semantyczne opisy) poprowadzi nas Szósty Zmysł. Po drugie, otwartość danych powiązanych w globalną Sieć Semantyczną nie oznacza, że dostęp do nich musi być zawsze za darmo: jestem pewien, że wiele osób gotowych byłoby zapłacić za wyższą jakość usług Szóstego Zmysłu, jeżeli mógłby on zyskać dostęp do płatnych danych.

Technologia wpływa na sposób w jaki żyjemy: komputery, Internet, takich przykładów możemy wyliczać wiele. Czy Szósty Zmysł stanie się kiedyś powszechnie używanym urządzeniem? Dużo zależy od tego jak i kiedy nastanie Web 3.0.