Jedna z uczestniczek, Kate Ray, korzystając z okazji, że tak wielu ekspertów w tej dziedzinie zebrało się w jednym miejscu, nagrała imponujący dokument na temat Web 3.0. Oto krótki przegląd tego, czego może się z niego dowiedzieć.

Web 3.0 from Kate Ray on Vimeo.

Dlaczego?

Jesteśmy zalewani ogromem informacji; daje (da) to nam ogromne możliwości, ale na razie nie mamy jeszcze narzędzi, aby móc sobie z tym ogromem poradzić i wykorzystać go w pełni!

Szacuje się, że w Sieci jest opublikowane 10.000 TB danych; możemy to przeliczyć na mniej więcej prawie 2000 bibliotek. David Weinberger zauważa, że stare rozwiązania, np. system klasyfikacji dziesiętnej Deweya (DDC), znany będący podstawą wielu systemów katalogowania stosowanym w bibliotekach, staje się bezużyteczny wobec ogromu informacji w Sieci. Nova Spivack idzie jeszcze dalej i twierdzi, że Google (a raczej styl interakcji/wyszukiwania używany dzisiaj) przestaje być odpowiedni do zarządzania tymi miliardy miliardów elementów Sieci. W chwili obecnej musimy wszystko robić w naszych głowach: od integracji informacji do "przepisywania"  zapytań  wprowadzanych w Google. Sir Tim Berners-Lee (TBL) zauważa, że ludzie oczekują od procesu wyszukiwania czegoś w rodzaju spadochronu, który umieści nas bezpośrednio w oczekiwanym wyniku.

Chris Dixon wskazuje, że użytkownicy zalewani informacją są mniej skorzy do tego, aby coś kupić. Weinberger zastanawia się czy biorąc pod uwagę ogrom otaczającej nas informacji nie powinniśmy rozpocząć "tagowanie naszych tagów" i "filtrowania naszych filtrów".

W związku z powyższym w celu integracji, utrzymania, aktualizacji i filtrowania tak ogromnej przestrzeni informacyjnej, potrzebujemy struktur i (prawdopodobnie) technologii semantycznych.

Jak?

TBL mówi, że 20 lat temu pokazał nowe sposoby zarządzania informacją (np. przez wynalezienie WWW). Teraz chce zachęcić nas, abyśmy opublikowali w Sieci nasze dane. Spivack sugeruje, że Sieć staje się coraz bardziej globalną bazą danych. Wraz ze wzrostem liczby powiązań pomiędzy elementami informacji tworzony jest kontekst; jest on zaś kluczowym krokiem w kierunku rozumienia znaczenia (semantyki) informacji.

Krytycy

Oczywiście nie wszyscy są tak optymistycznie nastawieni do Web 3.0, nawet wśród ekspertów związanych technologiami sieciowymi. Dla niektórych, Semantic Web tworzona jest i działa we własnym  nierealnym "kokonie"; i jest przeznaczona dla idealistycznego świata, w którym każdy jest ekspertem w bazą danych lub zarządzaniu informacją. Ponieważ nie udało nam się aby maszyny zrozumiały nas, staramy się teraz "myśleć" (wyrażać siebie) jak maszyny. Jednak podstawowe pytanie brzmi "Czy świat ma sens, czy my nadajemy sens światu?". Dodatkow, świat wokół nas jest zbyt niejednoznaczny, i nie ma jednego sposobu wyrażania tego co nas otacza; dlaczego miałby być? Czy wam również w tym miejscu na myśl przychodzi twierdzenia Gödla o niekompletności ?

Schizmy

Tak jak nie ma jednego sposobu wyrażania otaczających nas rzeczy, tak też wygląda na to, że nie ma jednego sposobu myślenia o Semantic Web. David Karger i Abraham Bernstein twierdzą, że możliwe jest uzyskanie Semantic Web bez ontologii: "wiele można osiągnąć z nawet małą strukturą" (ang. a little structure goes a long way); jednak inni uczestnicy konferencji mówią: "Czy Papież jest Katolikiem?"

Przyszłość

Wszyscy zgadzają się, że Sieć jest ogromnym sukcesem technologicznym i społecznym. Spivack twierdzi, że po ewolucji zawsze następuje rewolucja, więc teraz czekamy już tylko na pierwszą poważną aplikację (ang. killer app) korzystającą z technologii Sieci Semantycznej. TBL mówi, że Semantic Web to platforma, podobnie jak sama Sieć; więc nie sposób powiedzieć, co powinniśmy z nią zrobić lub dokąd nas to zaprowadzi. Stwierdza on, że jeśli Semantic Web miałby jedynie zrealizować jego wizję (lub przewidywania) to byłoby w poważnym niebezpieczeństwie.

Bo Web 3.0 to nie Web3D, to nie wyszukiwarki odpowiadające na pytania w języku naturalnym (ang. natural language processing - NLP), to wreszcie nie tylko ontologie i maszyny które z nich korzystają. Web 3.0 to Sieć danych, która w odróżnieniu nie jest tylko dla ludzi (Web 1.0) czy stworzona przez/dla społeczności (Web 2.0), ale jest przede wszystkim dostępna i zrozumiała przez maszyny. Tylko w ten sposób będziemy mogli zbudować narzędzia, które usprawnią nasz dostęp do Sieci, jeżeli będą one miały dostęp do połączonych, zrozumiałych danych.

Takie właśnie założenia dotyczące rozwoju Web 3.0 stały się podstawą do powstania inicjatywy Linked Data, promującej udostępnianie danych w Sieci w postaci grafu powiązań zrozumiałego przez maszyny.

W swoim artykule z 2006 roku, sir Tim Berners-Lee, podaje cztery reguły nazywania rzeczy w Sieci:

1. Należy używać URI do nazywania zasobów (dokumentów, ludzi, usług, ...) w Sieci.
2. Preferowanym schematem URI jest HTTP, tak aby ludzie (i maszyny) mogli sprawdzić co kryje się pod daną nazwą.
3. Pod podanym URI należy udostępnić wartościowe informacje o danym zasobie korzystając ze standardów, np.: RDF i SPARQL.
4. W danym opisie udostępnionym pod podanym URI umieszczamy odnośniki do innych URI, tak aby maszyny i ludzie mogli odnaleźć więcej  powiązanych zasobów w Sieci.

Co powinien zawierać taki dokument RDF opisujący dany zasób pod podanym URI? Przede wszystkim tzw. minimalny spójny graf RDF (ang. minimal self-contained graph - MSG), czyli te zdania, które odnoszą się do podanego zasobu, oraz wszystkie zdania powiązane rekurencyjnie z nimi za pośrednictem pustych węzłów (ang. blank nodes) o których pisalismy wprowadzając RDF. TBL wspomina również o możliwości udostępnienia usługi zapytań w języku SPARQL (ang. SPARQL end-point), o którym napiszemy niedługo.

Tak stworzoną Sieć danych, tzn. strony i usługi które publikują swoje dane zgodnie z powyższymi wytycznymi, można przeglądać za pomocą aplikacji Tabulator, stworzonej przez TBL.

W chwili obecnej coraz więcej usług udostępnia swoje dane zgodnie z wytycznymi inicjatywy Linked Data. Jakiś czas temu pisalismy o słowniku WordNet, usłudze OpenVocabulary oraz o usłudze publikowania danych rozpoczętej przez New York Times. Poniższy graf, autorstwa Richarda Cyganiaka z DERI Galway, prezentuje stan chmury połączonych źródeł danych w lipcu 2009.

Usługi publikujące i wykorzystujące połączone dane (Lipiec, 2009; źródło: http://richard.cyganiak.de/2007/10/lod/)

Dr Tom Heath z  Talis podaje pięć kroków do stworzenia aplikacji publikującej dane zgodnie z ideą Linked Data (zobacz również tutorial z ISWC'08 na videolectures.net):

1. Należy zrozumieć powyższe podstawowe zasady publikowania w Web 3.0.
2. Musimy zrozumieć model danych naszej aplikacji sieciowej; szczególnie ważne jest zidentyfikowanie klas rzeczy, których będzie ona dotyczyć, np.: ludzie, miejsca, spotkania, itp.
3. Definiujemy schematy URI (a właściwie URL) dla poszczególnych typów obiektów zidentyfikowanych w poprzednim punkcie. Więcej na ten temat w dwóch najbliższych artykułach.
4. Następnie implementujemy mechanizmy dostarczania danych dla ludzi (np HTML) i maszyn (np RDF), używając wybranej przez nas technologii, np. PHP lub JEE.
5. WAŻNE: o ile to tylko możliwe, do opisu naszych rzeczy wykorzystujemy identyfikatory rzeczy dostarczane przez inne usługi, np. wspomniane wcześniej WordNet, OpenVocabulary, New York Times, i inne; wystarczy tylko rzucić okiem na powyższą chmurę połączonych danych aby odnaleźć dane, które mogą być związane z naszą aplikacją.

W następnych odcinkach cyklu "Publikujemy w Web 3.0" opowiem o tym w jaki sposób poprawnie publikować dane tak aby budować i wykorzystywać Web 3.0.

Na zakończenie prezentacja o publikowaniu i wykorzystywaniu publicznych danych, przygotowana przez dr Michaela Hausenblas z DERI Galway:

Więcej na temat inicjatywy Linked Data oraz samego publikowania danych zgodnego  z duchem Web 3.0 znajdziecie na stronie ze zbiorem szkoleń i prezentacji o Linked Data oraz na wiki grupy W3C Linking Open Data.

Image via VU Amsterdam

Sir Tim Berners-Lee, którego poznaliśmy jako "ojca Internetu", otrzyma jutro (20 października 2009) tytuł doctora honoris causa na Wolnym Uniwersitecie (VU University) w Amsterdamie. Przyznanie doktoratu zbiegnie się z obchodami 129 rocznicy powstania uniwersytetu.

Tytuł został przyznany w uznaniu dla zasadniczego i niezbędnego wkładu w rozwój, wprowadzenie i wzrost Internetu, który wywarł ogromny wpływ na społeczną, ekonomiczną, kulturalną i publiczną strefę życia wszystkich nas.

Gratulujemy !